Dag 20/23

Ochtend

Ook vanacht heeft het weer de hele nacht geregend. Na het ontbijt, weer bananenpannekoekjes, gaan we op pad met Phillip, de bioloog hier. Een ’wandeling’ van maar 1.6 kilometer doen we 4 uur over. Hij vertelt over hoe het regenwoud eigenlijk werkt. Erg interessant. Hieronder een soort van samenvatting:

Heliconia’s worden bevrucht door bezoekende Colibri’s. Het produceren van suiker om de bloemen aantrekkelijk te maken voor de Colibri’s kost de plant veel energie en daarom bevat maar één van de vele bloemen de nectar. De Colibri weet niet welke dat is en bezoekt alle bloemen. De bloemen zijn zo gevormd dat ze vol komen te staan met water, waardoor bijen het veel moeilijker hebben om bij de nectar te komen. De bijen zijn te klein om de bloemen te bevruchten. De Colibri heeft 8x zijn eigen gewicht aan suiker per dag nodig om te kunnen blijven vliegen.

Bomen worden hier maximaal 120 jaar oud. Niets wat je hier ziet is ouder. In gematigde bossen worden bomen veel ouder tot soms enkele duizenden jaren toe. Alle bomen hier zijn harde groeiers om zo snel mogelijk bij het licht te komen. Ze hebben dan ook weinig takken en alleen maar bovenin. Lianen (Tarzan) groeien vanaf de grond. In het begin trekken ze naar het donker. Dat brengt ze vaak bij de stam van een boom. Vanaf dat moment worden het lichtzoekers en gaan ze naar boven. Lianen kunnen meer dan een kilometer lang worden en zo dik worden als bomen. Sommige dingen die ik eerder voor scheefgegroeide bomen aanzag, blijken lianen te zijn. Lianen kunnen zo zwaar worden dat ze een boom fataal worden. Daarom bewegen twee bomen die verbonden zijn door een liaan vaak tegengesteld in de wind of groeien van elkaar weg om de liaan te breken. Lianen gaan dit soms weer tegen door als een spiraal te groeien waardoor ze kunnen rekken en krimpen.

De leaf-cutting-ants maken echt enorme holen tot 10 meter diep en zo groot als een flinke heuvel. 40 kubieke meter wordt er gemiddeld uitgegraven. Het verzamelen van de blaadjes is te vergelijken met het lopen van 3 marathons per dag op sprintsnelheid, bergopwaarts terwijl je 5 keer je eigen gewicht draagt en dat 24 uur per dag. Buiten zijn er drie typen mieren: de soldaten die de werkers beschermen, de mieren die de stukjes blad knippen en dragen en hele kleine mieren die de stukjes blad reinigen. Binnen in het nest zijn vele soorten mieren die steeds kleiner worden naarmate je dieper in het hol komt. De stukjes blad worden ook steeds kleiner op weg naar de diepste kamers, waar een schimmel wordt gekweekt die wordt gegeten door de mieren.

Alle communicatie verloopt via fermomonen (geurmoleculen) die de mieren bij iedere aanraking uitwisselen. Worden er veel werkers opgegeten dan worden er meer soldaten gekweekt. Zijn er teveel soldaten dan gaat het nieuws rond dat er minder soldaten moeten komen en worden ze door hun eigen werkmieren in stukken geknipt. De soldaten laten dit toe, omdat het individuele lot ondergeschikt is aan het lot van de kolonie.

Eigenlijk fungeert de kolonie als een organisme. De koningin is zo’n 8 cm groot en kan 10 jaar oud worden. De kolonie bestaat uit gemiddeld uit 5-8 miljoen mieren en in heel haar leven legt ze zo rond de 200 miljoen eitjes. Mieren werken altijd eerst binnen en zodra ze naar buiten gaan om blaadjes te verzamelen hebben ze nog maar een week te leven. Als het gaat regenen laten de mieren alle blaadjes vallen en rennen terug naar het nest, daarbij een bombardement van (voor hen) kolossale waterdruppels ontwijkend. Alle ingangen naar het nest worden van binnenuit afgesloten. Degenen die te laat terug zijn moeten buiten blijven. De nesten zitten heel complex in elkaar en bevatten zelfs structuren speciaal voor afwatering en luchtverversing.

Army ants komen we ook nog tegen. Die marcheren in kolonnes. Er zijn twee stadia. 1) Verhuizen naar een andere plaats. Daar aangekomen wordt er een bivac opgezet dat bestaat uit in elkaar gehaakte mieren. De koningin zit in het midden en legt eieren. Tegelijkertijd maakt ze feromonen aan die er voor zorgen dat een groot deel van de werkers op rooftocht gaat. 2) Zwermen van wel 5 meters breed vangen alles wat op hun pad komt. Alle gevangen beestjes worden in stukken geknipt en aan de larven gevoerd. Hierna trekken ze verder, omdat hun hele huidige leefgebied is kaalgevreten. Het zijn nomaden. Een kolonie bestaat uit zo rond de 500.000 mieren.

Leaf-cutting ants laten ze met rust omdat de aantallen veel te groot zijn. Als ze een leaf-cutter-ant-pad tegenkomen, maken ze een brug over het pad heen. De army-ant-soldaten hebben krachtige klauwen. Door lokale mensen hier worden ze als hechtdraad gebruikt. Plaats een mier over een wond. Laat hem bijten en breek zijn lijf vervolgens af. De spieren om de kaken te sluiten zijn veel sterker dan om ze te openen. De kaken blijven achter en kunnen later als de wond is genezen uit het vlees worden gehaald.

De luchtvochtigheid boven in de bomen is ongeveer 70% bij een temperatuur van 35 graden, beneden op de vloer is het vaak 100% bij 28 graden. Boven wordt 99% van het licht weggevangen, op de grond komt maar 1% aan. Vandaar dat het zo donker is met fotograferen. Ik maakte gisteren foto’s die 25 seconden duurden. Vandaag gaat het wat sneller. Op sommige plekken boven in de canopy bestaan woestijnomstandigheden door de wind.

Hij heeft zoveel verteld en laten zien. Bomen die terpentine maken om te voorkomen dat ze worden aangevreten, of stekels hebben of een samenwerking aangaan met mieren of termieten om ander gevreet tegen te gaan.

Het gif van een voor het eerst ontdekt kikkertje dat geraffineerd dezelfde werking heeft als Morphine, zonder de bijwerkingen. Toen ze teruggingen naar het stukje regenwoud waar de kikker was gevonden, bleek het er niet meer te zijn. Recent zijn stoffen ontdekt die verschillende vormen van kanker kunnen genezen of tegengaan (borst, darm en prostaat). 40% van alle medicijnen heeft een oorsprong in het regenwoud. Op dit moment gaat er ieder jaar 2% wereldwijd verloren. Over amper 140 jaar is er niets meer (niet nagerekend). ‘We weten nog zo weinig van alle mechanismen in het regenwoud dat we niet weten wat we allemaal weggooien’, alsdus Phillip.

De meeste toeristen zijn bang dat ze worden gebeten door spinnen of slangen (hier nog zo eentje) maar het zijn omvallende bomen en naar beneden vallende takken die je fataal kunnen worden. Bomen zijn de echte killers hier. Sommige bomen stoten soms ook takken af (zelf zo groot als een hele boom) wanneer er teveel zooi op groeit en de tak te zwaar wordt. Je krijgt vrijwel geen waarschuwing. Een knal en dan komt ie naar beneden. We zien een hele grote boom staan die onder een hoek van een graad of 20 staat. Als die omvalt slaat ie precies op het pad in aan de overkant van de kreek. Phillip wacht hier al een aantal jaren op (-; Erg interessant allemaal.

Gedurende de hele wandeling heeft het geregend, eerst rustig, later vrij hard. Hier was ik nu op voorbereid. Een paraplu scheelt zoveel. Eigenlijk heb je er dan niet eens zoveel last van. Had ik mijn fotoapparatuur niet bij me, zou ik me gewoon nat laten regenen. Koud is het toch niet.

Middag

Tijdens de lunch glibberen er twee boa’s voorbij in het restaurant, ongeveer 1.5 meter lang. Ik maak er geen foto van omdat ze over de planken vloer gaan. Dat levert toch geen mooie foto’s op.

De ergste regen wacht ik maar even af. Het regent echt bizar hard. Thuis zie ik het zelden zo hard regenen. Hier zeggen ze dat op een schaal van 1-10 dit ongeveer een 3 is. In de regentijd regent het dus meer dan 3 x harder. 25 cm kan er in een uur vallen dan. Ik kan het me nauwelijks voorstellen. Zou het best eens willen zien. Maar om daar nou een hele vakantie aan op te offeren is weer wat teveel gevraagd.

Ik kwam hier met hoge verwachtingen omdat er zoveel dieren worden gezien. Poema’s die af en toe nota bene langs het restaurant wandelen. Maar door al dat takkeweer komt daar bar weinig van terecht. Ik kan drie dingen doen: 1) stug volhouden en in de regen paden afstruinen naar dieren, maar dat levert niets op heb ik gemerkt, 2) schuilen in mijn mooie cabin, maar dat is ook een beetje zonde van de tijd, 3) paadjes aflopen met paraplu en de dingen fotograferen die wel gemakkelijk te vinden zijn: bomen, het stikt er hier van en er zijn zoveel verschillende. Ik ga dus het bos weer in maar met paraplu deze keer. Op zich werkt dat goed, alleen kom ik nu helemaal handen tekort. Ik loop weer een stuk van de route van vanmorgen omdat ik daar fraaie exemplaren heb gezien.

Jungle

Jungle

Jungle

Jungle

Zwammen

Jungle

Jungle

Jungle

Jungle

Jungle

Dit is een strangler fig. Een vogel poept op een tak van een boom en laat een zaadje achter. Vanuit dit zaadje groeit de strangler naar beneden en naar boven en omkapselt de gehele bestaande boom die hieraan uiteindelijk dood gaat.

Jungle

Rechts het modderige pad dat ik volg.

Jungle

Jungle

Uiteindelijk loop en fotografeer ik hier een uur of 2-3. Rond 16:30 ben ik weer terug en neem een lekkere buitendouche. Toch blijft het vreemd om buiten in je blote kont onder de douche te staan. Ondanks dat er een (laag) muurtje omheen staat ben je toch van verschillende kanten te bekijken. Nou ja het zal wel. Iedereen heeft zo’n zelfde douche dus ik maak me er maar niet druk om.

Hierna lig ik een uurtje in mijn hangmatje te lezen om wat te relaxen. Over een uurtje begint het diner weer, dus heb net even de tijd om alles van vandaag te schrijven en uit te zoeken.

Ik heb aan verschillende mensen hier gevraagd wat nu de mooiste maand is hier. Zonder uitzondering komen ze op april uit. Veel bloemen en veel vlinders en droog weer. Dit gold ook al voor Monteverde. Als ik nog eens deze kant op ga (ik hoop en denk van wel) wordt dat in april.

Die spacelui zijn ook weer terug. Die zijn vandaag ergens gaan duiken. Benieuwd waar ze nu weer mee komen.

Avond

Ik ben wat laat bij het diner en de meeste plaatsen zijn al vergeven. Deze keer kom ik tegenover dat Canadese stel van gisteren te zitten. Dat is even wat minder. Die kerel moet zo’n beetje iedere 5 minuten een grappige opmerking maken waar hij zelf heel hard om lacht terwijl ik bij 3 van de 4 opmerkingen niet eens een glimlach op mijn gezicht krijg. Heel vermoeiend. Eén opmerking is wel leuk. ’s Ochtends zaten er een paar apen in de boom naast zijn cabin, hij lachte naar één van die dingen en kreeg meteen een kokosnoot naar zijn hoofd. Die zie ik helemaal voor me. Ach, hij is wel ok.

Die lui van Orbital Outfitters gaan weer helemaal los. Ik maak kort even een praatje met ze als ik langs het buffet loop, maar vandaag ligt hun interesse duidelijk bij anderen. Ik begin een patroon te zien. Ze zijn verslaafd aan aandacht. Iedere maaltijd gaan ze bij andere mensen zitten om precies dezelfde verhalen met veel lawaai te vertellen, terwijl er ondertussen de nodige drank achterover wordt geslagen. Zo leuk als het gisteren was, zo onecht komt het nu op me over. Ze zijn niet oprecht in mensen geïnteresseerd, maar het is de aandacht waar het hen om gaat.

Aan het einde van de avond als bijna iedereen weg is zitten ze er wat teneergeslagen bij. Ik heb eigenlijk niet meer zo’n behoefte om nog met ze in gesprek te gaan en loop terug naar mijn cabin.

Kaarten, Grafieken & Downloads

GPS Kaart met kleurgecodeerde hoogte informatie

Kleurgecodeerde afstand/hoogte grafiek

Kleurgecodeerde afstand/hoogte grafiek, Costa Rica Droogseizoen 2011, Dag 20

Download het originele gpx bestand hier.

edit